سيد علي اكبر قرشي

353

مفردات نهج البلاغه ( فارسى )

لكلّ شى ء و يبسطها الظلام القابض لكلّ حى . . . » 155 ، 217 يعنى از لطائف صنع و عجائب مخلوق خدا همان حكمت غامض او را در اين شب پره‌هاست كه نور باز كنندهء هر شى ء آنها را مى گيرد و ظلمت گيرندهء هر شى ء زنده ، آنها را باز و آزاد مىكند . آنوقت امام صلوات اللّه عليه در اين زمينه كه روز براى او شب و شب براى او روز است سخن گفته و اشاره به بالهاى گوشتين و بى پر او مىكند . و اينكه بچهء خودش راحتى به وقت طيرران با خودش دارد تا بزرگ شود ، اشاره مى فرمايد و در ضمن فرموده : « فسبحان من جعل الليل لها نهارا و معاشا و النهار سكنا و قرارا و جعل لها اجنحة من لحمها . . . كانّها شظايا الاذان غير ذوات ريش و لا قصب » منزه است خدائى كه شب را براى او روز و وسيلهء معاش و روز را براى آن وقت سكون و آرامش قرار داد و براى او بالهائى از گوشتش آفريد بدون پر و ريش . گوئى آن دو بال لاله‌هاى گوشند . « تطير و ولدها لاصق بها لاجى ء اليها » پرواز مىكند در حالى كه بچه‌اش به او چسبيده و به او پناه برده است . به نظر مى آيد : منظور از خلقت خفاش آنست كه خداوند خواسته نشان دهد كه به هر نوع خلقت قدرت دارد سبحان اللّه العليم العظيم خفض : فرو آوردن . پائين آوردن . راغب گويد : خفض ضدّ رفع است و به معنى راحتى و سير آرام نيز مى باشد ، نگارنده گويد : از آن تواضع قصد مىشود ، از اين لفظ هفت مورد در « نهج » آمده است . به محمد بن ابى بكر مى نويسد : « فاخفض لهم جناحك و الن لهم جانبك و أبسط لهم وجهك » نامهء 27 ، 383 ، بر اهل مصر بالت را بخوابان ( مهربان و متواضع باش ) پهلويت را براى آنها نرم كن ( برخوردت خوب باشد ) و با آنها با گشاده‌روئى روبرو شو . تفخيض در طلب ، اجمال و مختصر كردن آنست چنان كه در نامه‌اش فرموده : « فخفّض فى الطلب » خفض به معنى وسعت عيش نيز آيد چنان كه فرموده : « و من اقتصر على بلغة